Անցյալ տարի այս օրերին Ռագըփ Զարաքոլուն Հայաստանում էր: Նա այցելեց Սիվիլիթաս և հիմնադրամում հանդիպեց ավագ հեղինակների, հրատարակիչների և ուսանողների հետ: Նա ներկայացրեց հրատարակչի և մարդու իրավունքների պաշտպանի իր աշխատանքը: Զարաքոլուի համար այդ երկուսը անբաժանելի են: Գրքերը, որ նրա Բելգե հրատարակչատունն է լույս ընծայել նախորդ երկու տասնամյակներում, ներկայացնում են տարբեր խմբերի՝ հայերի, ասորիների, քրդերի և մյուսների նկատմամբ խտրականությունը:

- Անկախության 20 տարիների ընթացքում Հայաստանն ի՞նչ ձեռքբերումներ ունեցավ: Եվ ի՞նչն է պակասում մեր երկրին` ամուր պետականություն ունենալու համար:

- Շատ դրական բաներ կան: Անցած 20 տարիների ընթացքում համեմատաբար զարգացում ենք ապրել, պետական ինստիտուտներն են ինչ-որ չափով կայացել: Ձեռքբերում է նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի հարցում մեր հաջողությունները սկզբնական շրջանում ռազմական դաշտում, հետո` նաեւ դիվանագիտական: Այն փաստը, որ այսօր ամրագրվել է ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը, կարծում եմ, իրոք, ձեռքբերում է: Երբ մի օր միջազգային հանրությունը ճանաչի ԼՂ անկախությունը, կարծում եմ, որ դրա արմատները պետք է փնտրել այսօր առկա բանակցային փաստաթղթում ինքնորոշման իրավունքի ամրագրման մեջ: Բայց մյուս կողմից` 20-ամյակ է, հոբելյանական տարի, հետադարձ հայացք ես գցում ու փորձում հասկանալ, թե ինչն ես ճիշտ արել, ինչը` սխալ: Իհարկե, մենք դեռ բացթողումներ ունենք, դրա ցուցակը շատ երկար է: Բայց եթե պիտի առանձնացնեմ, թե մեր հետագա զարգացման ամենակարեւոր բացթողումը, իմ գնահատմամբ, այն է, որ մենք չկարողացանք ստեղծել առողջ, քաղաքական դաշտ, մենք չկարողացանք մեր քաղաքական համակարգում հակակշիռներ ստեղծել: Դեռեւս մնում ենք միակուսակցական համակարգում:

Դիտել

Այս շաբաթ Սիվիլիթասի հիմնադիր Վարդան Օսկանյանը հարցազրույց տվեց Ա1+ և 168 ժամ լրատվամիջոցներին:

Երկու առիթով էլ անդրադարձ կատարվեց անկախության 20 տարիների ընթացքում Հայաստանի ձեռքբերումներին և բացթողումներին: Խոսվեց նաև Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակի, տնտեսության, հաջորդ խորհրդարանական ընտրությունների և արտաքին քաղաքականության մասին:

Հայաստան-Ադրբեջան - 2011. կարծիքներ ու մեկնաբանություններ 

Հայկական եւ ադրբեջանական Սփյուռքի եւ դրանց նշանակության մասին են ստորեւ ներկայացվող հարցազրույցները: Հայաստանի եւ Ադրբեջանի այսօրվաիրականություններն իրենց ամբողջության մեջ ուրվագծող մեր հարցումները (20 թեմաներով 40 տարբեր մասնագետների հետ զույգ հարցազրույցների շարք) «Ռեգիոն»հետազոտական կենտրոնի եւ Ադրբեջանում Խաղաղության եւ ժողովրդավարության ինստիտուտի համատեղ ծրագրի մեկ բաժինն են: Ծրագրին աջակցում ենՀայաստանում եւ Ադրբեջանում Բրիտանիայի դեսպանատները: Հարցազրույցները միաժամանակ տպագրվում են «Հետք» եւ Ադրբեջանում «Նովոյե Վրեմյա»թերթերում: Ադրբեջանում հարցազրույցներն անցկացնում է Խաղաղության եւ ժողովրդավարության ինստիտուտը: «Ռեգիոն» հետազոտական կենտրոն

Դիտել

Հայաստանի նախկին արտգործնախարար, «Սիվիլիթաս» հիմնադրամի խորհրդի նախագահ Վարդան Օսկանյանը շաբաթ օրը «Ազատություն» ռադիոկայանի շաբաթօրյա «կլոր սեղանի» հյուրն էր եւ պատասխանեց Ղարաբաղյան գործընթացին ու Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին վերաբերող հարցերին:

- Պարոն Օսկանյան, պաշտոնը թողնելուց հետո դուք սկսեցիք վերլուծել ու քննադատել ՀՀ իշխանությունների գործունեությունը: Արտաքին քաղաքականության առումով դա շատ հասկանալի է, որովհետև 10 տարի եղել եք ՀՀ արտաքին գործերի նախարարը: Բայց Դուք քննադատում եք ՀՀ իշխանությունների վարած նաև տնտեսական քաղաքականությունը: Այնուամենայնիվ ի՞նչ նպատակ է հետապնդում Ձեր այս գործունեությունը, բացի այն, որ Դուք կասեք թե հայ եք ու ցավում եք մեր երկրի վիճակի համար:

- Իմ գործունեությունը մի նպատակ է հետապնդում, որ մենք ունենանք նորմալ պետություն: 20 տարի է անցել անկախությունից, բայց շատ հեռու ենք նորմալ ժողովրդավարական պետություն լինելուց: Եվ այդպիսի պետություն չլինելն ուղղակի խանգարում է մեր բարեկեցությանը: 20 տարի է անցել, վատ ենք ապրում, մարդիկ երկիրը թողնում` գնում են, ինստիտուտները չեն աշխատում: 10 տարի իմ կառավարության մեջ լինելը ինձ համար մեծ փորձ էր, ես լավ հասկացա Հայաստանի թերությունները, որովհետև առնչվում էի բոլորի հետ: Եվ երբ իմ պաշտոնավարման 10 տարին ավարտվեց, ես որոշեցի, որ մեր առաջ ծառացած հիմնական խնդիրները ոչ թե դրսում են, այլ ներսում են: Եվ ոչ թե պետք է արտաքին, այլ ներքին խնդիրների մասին շատ խոսել: Եվ միայն ներքինը կարգավորելուց հետո հնարավոր կլինի նորմալ պետություն ունենալ, նաև կկարողանանք մեր արտաքին խնդիրները լուծել: Դա է հիմնական մղիչ ուժը, որ ես որոշեցի չլինել այս կառավարության մեջ, որպեսզի իմ ձեռքերն ազատ լինեն, կարողանամ խոսել բոլոր այն հարցերի մասին, որ ուզում եմ բարձրացնել և համարում եմ, որ լուրջ խոչընդոտներ են մեր հետագա զարգացման համար: Եվ որոշեցի ստեղծել այս հիմնադրամը, որն իր գործունեությամբ կնպաստի քաղաքացիական հասարակության զարգացմանը, որն իր հերթին կարող է օժանդակել նաև այդ խնդիրների լուծմանը:

- Քի Վեսթի բանակցություններից անցել է ուղիղ 10 տարի: Եթե այդ գործընթացը գնահատենք այսօրվա դիրքերից, որքանո՞վ էր իրական խաղաղության ձեռքբերումը Ֆլորիդայում:

- Հետադարձ հայացք նետելով Քի Վեսթի վրա` կարող եմ ասել, որ այն որոշակի “շեղում” էր Լեռնային Ղարաբաղի բանակցային գործընթացի նախորդ տրամաբանությունից: Շեղում էր այն իմաստով, որ փորձ էր արվում վերջնական լուծում տալ հարցին, ամեն ինչ եզրափակել միանգամից` հետագայի համար ոչինչ չթողնելով: Այդ փաստաթուղթն ամբողջական եւ վերջնական լուծում պետք է տար խնդրին: Կարծում եմ, որ այս տրամաբանությունը ծնվել էր Ռոբերտ Քոչարյանի եւ Հեյդար Ալիեւի շփումներից: Ենթադրում եմ, որ նման տարբերակով խնդրին լուծում տալը կարող էր Հեյդար Ալիեւի գաղափարը լինել` հաշվի առնելով նրա տարիքը եւ իշխանությունը որդուն փոխանցելու ցանկությունը: Թերևս, Ադրբեջանի նախագահն ուզում էր որդու ուսերից հանել հետագա բեռը, ինչը բնական ցանկություն էր մի մարդու համար, ով իրեն համարում էր ոչ միայն իր որդու, այլեւ ողջ երկրի հայրը:

Քի Վեսթը շեղում էր նաեւ գաղափարական առումով: Ամերիկացիներն այսպիսի մի արտահայտություն ունեն. “Too good to be true” («Չափից ավելի լավ է իրականություն լինելու համար»): Այն ժամանակ խոսքը Լեռնային Ղարաբաղը` Լաչինի մի հատվածով Հայաստանի սուվերենության տակ դնելու մասին էր: Այսինքն, Հայաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը պետք է լինեին մեկ պետություն` այսօրվա իմ գնահատմամբ, Ադրբեջանի տեսանկյունից ոչ այնքան համարժեք փոխանակման դիմաց. Ադրբեջանն ընդամենը պետք է իրավունք ստանար ՀՀ տարածքով անխափան կապ հաստատել Նախիջեւանի հետ: Սա էր փաստաթղթի ամբողջ առանցքը: