Հայաստան և հարևաններ. 20 տարիները թվերով

cover20armՓոփոխությունները, որ տեղի են ունեցել Հարավային Կովկասում Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, հսկայական են: Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդներն անցել են անհամաչափ, հաճախ անբարենպաստ և երբեմն ոգևորող զարգացումների միջով:

Այս երեք երկրների տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական իրավիճակները շատ տարբեր են եղել, և երեքում էլ շոշափելի փոփոխություններ են արձանագրվել թե՛ տնտեսության, թե՛ հասարակության մեջ:

ամբողջությամբ

 

«Հայաստան 2011. Առանց պատրանքների»

Screen_shot_2011-12-31_at_3.22.34_PMՍիվիլիթասի չորրորդ տարեկան զեկույցը, ինչպես անցյալ տարիներին, Հայաստանի և տարածաշրջանի քաղաքական և տնտեսական կարևորագույն զարգացումների մասին է։ Հայաստանը վերլուծվում է տարածաշրջանային համատեքստում՝ հարևանների հետ և հարևանների միջև հարաբերությունների շրջանակում, և տրվում է Հայաստանի վրա այդ ամբողջության ազդեցության գնահատականը։ Հայաստանի ներքին պատկերը ներկայացվում է ժամանակագրական և ինստիտուցիոնալ զարգացման առումներով։ Տարվա տնտեսական զարգացումների ներկայացումը լի է վիճակագրական տվյալներով ու վերլուծությամբ։ Ներդիրը պատկերավոր ձևով ներկայացնում է 2012-ի բյուջեն։
 

Ինչպես է ծախսում պետությունը

Հայաստանի քաղաքացիներն ընդհանուր առմամբ իհարկե պատկերացնում են, թե ինչպես է գոյանում պետական բյուջեն: Սակայն, թերևս քչերն են Englհետևում, թե ինչպես է պետությունը ծախսում հավաքված գումարները: Այս բացը լրացնելու նպատակով էր, որ Սիվիլիթաս հիմնադրամն իր “Հայաստան 2011. առանց պատրանքների” տարեկան զեկույցում մի առանձին բաժնով ներկայացրեց այս տարվա բյուջեի ծախսերի պատկերավոր նկարագիրը:

Այս տարվա համար պետությունը առանձնացրել է տասնմեկ հիմնական ուղղություն`

Սոցիալական պաշտպանություն - 271.93 միլիարդ դրամ
Ընդհանուր կառավարում - 153.16 միլիարդ դրամ
Պաշտպանություն - 146.22 միլիարդ դրամ
Տնտեսության ֆինանսավորում - 97.01 միլիարդ դրամ
Կրթություն - 108.43 միլիարդ դրամ
Հասարակական կարգ, անվտանգություն և դատական գործունեություն - 60.78 միլիարդ դրամ
Առողջապահություն – 62.46 միլիարդ դրամ
Բնակարանային շինարարություն և կոմունալ ծառայություններ - 42.49 միլիարդ դրամ     * Պահուստային ֆոնդեր – 25.80 միլիարդ դրամ
Սպորտ և մշակույթ – 17.98 միլիարդ դրամ
Շրջական միջավայրի պաշտպանություն - 8.88 միլիարդ դրամ:

Այդ տասնմեկ հիմնական ուղղությունները (բացառությամբ պահուստային ֆոնդերի) իրենց հերթին բաժանված են առանձին ճյուղերի:
 

Հայաստան 2010. անորոշության տարի

ARMcoverՍա Սիվիլիթասի երրորդ տարեկան զեկույցն է, որը, ինչպես և նախորդ երկուսը, անդրադառնում է Հայաստանի ներքին, արտաքին և տնտեսական հիմնական զարգացումներին` առաջարկելով կանխատեսումներ և լուծումներ:
Դեկտեմբերի 28-ին, երեքշաբթի, ժամը 15:00-ին, Երևան հյուրանոցի Ռոսսինի սրահում տեղի կունենա քննարկում` զեկույցում արտացոլված հիմնական քաղաքական, տարածաշրջանային և տնտեսական խնդիրների շուրջ:

Կարդացեք զեկույցն ամբողջությամբ (pdf)
 

Հայաստան 2010. անորոշության տարի

ARMcoverՆԱԽԱԲԱՆ
Երեք տարի առաջ Սիվիլիթաս հիմնադրամը հրապարակեց իր առաջին տարեկան զեկույցը, որը նպատակ ուներ ներկայացնելու Հայաստանի և տարածաշրջանի վերաբերյալ տեսակետներ` հայաստանյան տեսանկյունից, այն ինչ չեն անում միջազգային հանրության համանման զեկույցները:

ամբողջությամբ

 

Ինչպես է ծախսում պետությունը

budgetՀայաստանի քաղաքացիներն ընդհանուր առմամբ իհարկե պատկերացնում են, թե ինչպես է գոյանում պետական բյուջեն: Սակայն, թերևս քչերն են հետևում, թե ինչպես է պետությունը ծախսում հավաքված գումարները: Այս բացը լրացնելու նպատակով էր, որ Սիվիլիթաս հիմնադրամն իր “Հայաստան 2009. խոստում և իրականություն” տարեկան զեկույցում մի առանձին բաժնով ներկայացրեց այս տարվա բյուջեի ծախսերի պատկերավոր նկարագիրը:

Այս տարվա համար պետությունը առանձնացրել է տասնմեկ հիմնական ուղղություն`

  • Սոցիալական պաշտպանություն - 244 միլիարդ 417 միլիոն 227 հազար 400 դրամ
  • Ընդհանուր կառավարում - 139 միլիարդ 785 միլիոն 257 հազար 100

ամբողջությամբ

 

Հայաստան 2009. խոստում և իրականություն

Սիվիլիթաս հիմնադրամի երկրորդ տարեկան զեկույցն ինչ-որ առումով լրացնում է նախորդ տարվա «Հայաստան 2008. ճգնաժամ և հնարավորություն» զեկույցում տեղ գտած վերլուծություններն ու կանխատեսումները: Անցյալ տարվա զեկույցի հրատարակումով մենք նպատակ ունեինք լրացնել մեր կարծիքով առկա կարևոր բացը` Հայաստանի և տարածաշրջանի իրադարձությունների գնահատականը Հայաստանից, ի լրումն մեր երկրին և տարածաշրջանին առնչվող տարբեր միջազգային կազմակերպությունների գնահատականների: Ինչպես և անցյալ տարի, ներկայացված են Հայաստանում և Հայաստանի շուրջ 2009-ի հիմնական իրադարձությունների վերաբերյալ Հայաստանում շրջանառվող տեսակետները, վերլուծությունները, ինչպես նաև առաջարկվում են կանխատեսումներ և լուծումներ:

Սիվիլիթաս հիմնադրամն իր երեք ծրագրային ուղղությունների` միջազգային հարաբերությունների խորհրդի, ժողովրդավարություն և զարգացում նախաձեռնության և սերունդների կենտրոնի շրջանակներում, տարվա ընթացքում բազմաթիվ հրապարակային և փակ քննարկումներ է կազմակերպել քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և հասարակական խնդիրների շուրջ:

Սերունդների կենտրոնը կազմակերպում է պարբերական հանդիպումներ տարբեր քաղաքական և սոցիալական շրջանակներ ներկայացնող անհատների հետ` հրատապ խնդիրները քննարկելու նպատակով: Ժողովրդավարություն և զարգացում նախաձեռնությունը աջակցում է քաղաքացիական հասարակության կայացմանը լրատվամիջոցների և կրթական տարբեր ծրագրերի, ինչպես նաև գյուղական բնակավայրերի զարգացման ծրագրերի միջոցով: Միջազգային հարաբերությունների խորհուրդի շրջանակներում կազմակերպվում են հրապարակային քննարկումներ ու բանավեճեր հայաստանյան և տարածաշրջանային հրատապ խնդիրների շուրջ:

Լսեք

 

Հայաստան 2009. խոստում և իրականություն

coverENGՍիվիլիթաս հիմնադրամի երկրորդ տարեկան զեկույցն ինչ-որ առումով լրացնում է նախորդ տարվա «Հայաստան 2008. ճգնաժամ և հնարավորություն» զեկույցում տեղ գտած վերլուծություններն ու կանխատեսումները: Անցյալ տարվա զեկույցի հրատարակումով մենք նպատակ ունեինք լրացնել մեր կարծիքով առկա կարևոր բացը` Հայաստանի և տարածաշրջանի իրադարձությունների գնահատականը Հայաստանից, ի լրումն մեր երկրին և տարածաշրջանին առնչվող տարբեր միջազգային կազմակերպությունների գնահատականների: Ինչպես և անցյալ տարի, ներկայացված են Հայաստանում և Հայաստանի շուրջ 2009-ի հիմնական իրադարձությունների վերաբերյալ Հայաստանում շրջանառվող տեսակետները, վերլուծությունները, ինչպես նաև առաջարկվում են կանխատեսումներ և լուծումներ:

Սիվիլիթաս հիմնադրամն իր երեք ծրագրային ուղղությունների` միջազգային հարաբերությունների խորհրդի, ժողովրդավարություն և զարգացում նախաձեռնության և սերունդների կենտրոնի շրջանակներում, տարվա ընթացքում բազմաթիվ հրապարակային և փակ քննարկումներ է կազմակերպել քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և հասարակական խնդիրների շուրջ:

ամբողջությամբ

 

ԱՆԱՎԱՐՏ ՏԱՍՆԱՄՅԱԿ

Սիվիլիթաս հիմնադրամը հրատարակել է Վարդան Օսկանյանի "ԱՆԱՎԱՐՏ ՏԱՍՆԱՄՅԱԿ" գիրքը: Այն Վարդան Օսկանյանի արտաքին գործերի նախարարության շրջանի ելույթների ընտրանին է: Գրքում ներառված մոտ հարյուր ելույթների մեծ մասը հնչել է աշխարհի տարբեր ամբիոններից` ՄԱԿ-ում, Եվրոպական Միությունում, Եվրոպայի խորհրդում, ԵԱՀԿ-ում, ՆԱՏՕ-ում, ավելի քան տասնյակ միջազգային գիտական կենտրոններում, ինչպես նաև սփյուռքի և Հայաստանի տարբեր հաստատություններում: Գիրքը հրատարակվել է երկու լեզվով` հայերեն և անգլերեն: 1998-ից 2008 թ. աշխարհի ավելի քան 30 քաղաքներում հնչեցրած այս ելույթներն ունեն մեկ ընդհանրություն, որ ձևակերպված է Վարդան Օսկանյանի կողմից գրված նախաբանում. "Որպես հինավուրց ժողովրդի ներկայացուցիչ, որը նորաստեղծ պետականություն ունի, ես ամբիոն բարձրանալու առիթներից յուրաքանչյուրը դիտարկել եմ որպես մեզ տրված հնարավորություն` պատմության առարկայից կամ վկայից վերածվելու մասնակցի ու դերակատարի համաշխարհային պատմության կերտման գործում:

Ես վստահ էի, որ դիմում եմ այն մարդկանց, որոնք ազդեցություն ունեին մեր զարգացման ու ապագայի կերտման վերաբերյալ կարծիքների ձևավորման ու քաղաքականության մշակման վրա: Ես խոսում էի լսված լինելու համար":

Գիրքը կարող եք ձեռք բերել Երևանի գրախանութներում, ArtBridge սրճարան-գրախանութում`www.artbridge.am, ինչպես նաև www.amazon.com կայքում:


Գրքի նախաբանն ամբողջությամբ 

 

Հայաստան 2008. Ճգնաժամ և հնարավորություն

Դեկտեմբերի 26-ին Երեւանում տեղի ունեցավ Սիվիլիթաս հիմնադրամի առաջին տարեկան զեկույցի շնորհանդեսը: Սովորաբար Հայաստանի մասին զեկույցներ են հրապարակում Հայաստանից դուրս: Այդ առումով մեր այս նախաձեռնությունը, թերևս, առաջինն է իր տեսակի մեջ :

Թերևս հայաստանյան իրականության մեջ աննախադեպ կարելի է համարել նաև քննարկումը, որ կազմակերպվեց զեկույցի ներկայացամը: Մենք նպատակ ունեիքն քննարկելու ոչ թե զեկույցը, որ ինչպես իր խոսքում ասաց Վարդան Օսկանյանը հասարակությունն ինքը գնահատելու առիթ կունենա, այլ այն թեմաները որ տեղ էին գտել զեկույցում: Այն խնդիրները, որ մտահոգել են մեր հասարակությանը 2008 թ.: Քննարկմանը Վարդան Օսկանյանից բացի մասնակցեցին 3 բանախոսներ` Հայաստանի նախկին վարչապետ, Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի ռեկտոր Արմեն Դարբինյանը, ԱԺ Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի ղեկավար Արմեն Ռուստամյանը եւ Հայաստանում Եվրոպական միության առեւտրի պալատի գործադիր տնօրեն, Հայ ազգային կոնգրեսի անդամ Հովհաննես Իգիթյանը:

Վարդան Օսկանյանը քննարկումը սկսեց այն համոզմունքն արտահայտելով, որ Հայաստանի իրավիճակի լարվածությունը, որ մարտի 1-ի հետեւանք է, այս ընթացքում ոչ միայն չի նվազել, այլ ունի խորանալու միտում: Արդյոք կառավարող կոալիցիան գիտակցում է ճգնաժամի առկայությունն ու դրա հնարավոր հետեւանքը: Այդ հարցը Վարդան Օսկանյանն ուղղեց խորհրդարանական, Դաշնակցության անդամ Արմեն Ռուստամյանին: Պարոն Ռուստամյանն ընդունեց, որ կա ճգնաժամ, որ ինքը չի խուսափում այդ բառից եւ այն դեռեւս մարտի 1-ից առաջ էր նախանշվում, վկայելով, որ Հայաստանը պատրաստ չէ այն նոր ժամանակներին, նոր որակին, որ նախագահական ընտրության հրամայականն էր, որպես Հայաստանի անցած քսանամյակի ամփոփում: Արմեն Ռուստամյանը փորձեց իրավիճակի արմատների մասին խոսել, որոնք, ըստ նրա, Հայաստանի անկախության առաջին տարիներում պետք է փնտրել:

ամբողջությամբ

 
Հանրային հարցումներ
Նորվեգիայի և Գերմանիայի կառավարությունների աջակցությամբ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամը մի քանի ամիս առաջ սկսեց հանրային հարցումներ անցկացնել Հայաստանի ամբողջ տարածքով։ Հարցումների արդյունքները պարբերաբար հասանելի են լինելու զանգվածային լրատվամիջոցների համար՝ ակնկալիքով, որ դրանք նաև հանրային քննարկումների տեղիք կտան։

ամբողջությամբ

Մտորելու փաստեր

Հայաստանի սահմանահատումների հաշվեկշիռն ըստ քաղաքացիության երկրի

2010 2011
Ռուսաստան +5896 +2705
Վրաստան +1075 +2320
Իրան +2054 +666
Գերմանիա +164 -42
Ֆրանսիա +395 -138
ԱՄՆ -74 -353
Ընդամենը +10556 +5306

Կարծիքներ, աղբյուրներ

Հրատարակություններ
Screen_shot_2011-12-31_at_3.22.34_PM
Մեր ծրագրերը
Գրադարանները որպես քաղաքացիական հասարակության կենտրոններ
Ծրագրի հիմնական նպատակն է աջակցել մի շարք քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հանրային գրադարաններին, որպեսզի նրանք դառնան համայնքային կյանքի կենտրոններ և բնակչությանը մի շարք ծառայություններ մատուցեն:
Գրադարանները որպես քաղաքացիական հասարակության կենտրոններ
Ծրագրի հիմնական նպատակն է աջակցել մի շարք քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հանրային գրադարաններին, որպեսզի նրանք դառնան համայնքային կյանքի կենտրոններ և բնակչությանը մի շարք ծառայություններ մատուցեն:
Կիզակետ

 
Civil.am

Հետևեք Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության գործունեությանը civil.am կայքում: Գտեք նոր գործընկերներ, տեղեկացեք համագործակցության հնարավորությունների մասին: Աջակցեք ընթացիկ ծրագրերին և քաջալերեք նոր ծրագրերի ստեղծմանը:
 
Podcast
Սիվիլիթասի բլոգ
Կարդացե՛ք․ տեսակետներ, իրադարձություններ, կարծիքներ։ Այսօր` Ես բանակ չգնացի… Ես ապրում եմ…
Սիվիլիթասն ինտերնետում