Կարդալ l Դիտել

Հուլիսի 2-ին Սիվիլիթաս հիմնադրամն անցկացրեց «Փոփոխվող աշխարհաքաղաքական իրավիճակը և դրա ազդեցությունը Հարավային Կովկասի վրա» թեմայով քննարկում, որի գլխավոր բանախոսն էր զինված հակամարտությունների ուսումնասիրության և միջազգային ու ռազմավարական հարաբերությունների հարցերով ճանաչված վերլուծաբան, Սիվիլիթաս հիմնադրամի պատվավոր խորհրդի անդամ Ժերար Շալյանը:

Քննարկումը վարում էր Սիվիլիթասի տնօրեն Սալբի Ղազարյանը: Բանախոսն անդրադարձավ տարածաշրջանի մի քանի պետությունների այսօրվա դիրքերին և նոր իրավիճակի հնարավոր ազդեցությանը Հայաստանի վրա: Խոսելով Թուրքիայի մասին` պարոն Շալյանն ասաց, որ Թուրքիան իրեն չի ընկալում որպես տարանցիկ երկիր Եվրոպայի համար: Թուրքիան այսօր իրեն համարում է կենտրոն` թե՛ Մերձավոր Արևելքի, թե՛ Կենտրոնական Ասիայի: Թուրքիան այսօր տարածաշրջանի ամենամեծ դերակատարում ունեցող երկիրն է: Եթե մի քանի տասնամյակ առաջ նման դիրքեր ունեին Եգիպտոսը կամ Իրանը, ապա այսօր այդ երկիրը Թուրքիան է:

«Հայաստանն այս տեսանկյունից գնալով ավելի է մեկուսանում», վստահ է պարոն Շալյանը: Նա նաև համոզմունք հայտնեց, որ Հայաստանը վերջին երկու-երեք տարիների ընթացքում չի ցուցաբերել արտաքին քաղաքական որևէ արժեքավոր նախաձեռնություն: Ֆուտբոլային դիվանագիտությունը նրա համոզմամբ չի կարելի այդպիսին համարել, քանի որ ստորագրված արձանագրությունները «այնքան էլ խելացի չէին»: Հայկական կողմը համաձայնեց ցեղասպանության ուսումնասիրության հանձնաժողովին, համարելով, որ եթե Ղարաբաղը արձանագրություններում նշված չէ, ուրեմն այն մոռացված է: Մինչդեռ Թուրքիան սահմանը ցեղասպանության խնդրի պատճառով չէր փակել. պատճառը հենց Ղարաբաղն էր: Ուստի Թուրքիան ցույց տվեց բոլորին, որ «իրենք պատրաստ են քայլերի, բայց հայերն են, որ խոչընդոտում են գործընթացը»:

Անդրադառնալով թուրք-իսրայելյան վերջին առճակատմանը, պարոն Շալյանը համոզմունք հայտնեց, որ Հայաստանի համար այս իրադարձությունների հետևանքները բացասական են, քանի որ Թուրքիան գնալով ավելի մեծ հեղինակություն է ձեռք բերում արաբական աշխարհում, և դա կբարդացնի Հայաստանի հարաբերություններն այդ երկրների հետ, ինչպես նաև այդ երկրներում ապրող հայկական համայնքների վիճակը:

Ժերար Շալանը, որ մեկ օր առաջ եղել էր Ղարաբաղում, պատասխանելով իր տպավորությունների մասին հարցին, ասաց. «Տպավորությունս այն է, որ պատերազմի հավանականությունը ավելի մեծ է, քան երբևէ»: Պարոն Շալյանի համոզմամբ Հայաստանի դիրքերն այսօր թույլ են: Աշխարհում վերջին շրջանում հաջողության հասած բոլոր ինքնորոշման պայքարների դեպքում ինքնորոշվող կողմին այս կամ այն կերպ աջակցել են խոշոր պետությունները: Դժվար է ասել, թե ով կաջակցի Ղարաբաղին: Մյուս կողմից, պարոն Շալյանի համոզմամբ Ռուսաստանին ձեռնտու է, որ տարածքները մնան հայկական վերահոսկողության տակ, քանի որ դա որոշակի ազդեցության լծակ է տալիս Ադրբեջանի վրա: «Այդուհանդերձ  Ադրբեջանի կողմից անակնկալ հարձակումը մի բան է, որին պետք է պատրաստ լինել»:

Հարցին, թե ինչ կարող էր անել հայկական կողմը այդ պարագայում, պարոն Շալյանը պատասխանեց, որ պաշտպանվելու ձևերից մեկը հավանաբար անսպասելի հակահարված հասցնելը կարող է լինել: Ընդ որում, եթե խնդիրը հակառակորդին վնաս հասցնելն է, ապա հարվածը կարող է ուղղված լինել բնակչությանը, եթե խնդիրը միջազգային հանրության համար խնդիր ստեղծելն է, ապա հարվածը կարող է ուղղվել Բաքու-Ջեյհան նավթատարին:

Պատասխանելով Սալբի Ղազարյանի հարցին, թե եթե ընդունենք, որ ամեն ինչ որոշում են գերտերությունները, և եթե նրանք Ղարաբաղի դեպքում, ի տարբերություն օրինակ Կոսովոյի կամ Թիմորի, պատրաստ չեն առաջնորդվել նույն չափանիշներով, ուրեմն պետք է ընդունենք, որ մեր ճակատագիրը ուրիշների ձեռքում է, և արդյոք ելքը նստելն ու սպասելն է, Ժերար Շալյանը ճշտեց, որ «այդպիսի ռիսկ կա, որ քո ճակատագիրը առնվազն ոչ ամբողջությամբ է քո ձեռքում, երբ տկար ես, թույլ ես»:

Պատասխանելով այն հարցին, որ եթե Հայաստանն իրոք շատ առավելություններ չունի, որոնք են այն քայլերը, որ կարող էին ամրապնդել մեր դիրքերը, Շալյանը նշեց. «Շատ բան կա, որ Հայաստանը կարող էր և կարող է անել: Իրավիճակը մեր օգտին կշրջվի, եթե Հայաստանի տնտեսությունը հզորանա, երկիրն ավելի ժողովրդավար դառնա, իսկ արտաքին քաղաքականությունն ավելի միանշանակ և կտրուկ լինի»:

Հարցին, թե ինչով կարող է ժողովրդավարությունն ամրապնդել մեր դիրքերը Ղարաբաղի հարցում, պարոն Շալյանը բացատրեց, որ ժողովրդավարությունը հնարավորություն է տալիս ժողովրդին ինքնադրսևորվելու և նախաձեռնող ու ստեղծագործ լինելու, որը նաև հանգեցնում է տնտեսության աճին: Միայն այսպես Հայաստանը կարող է ամրապնդել իր դիրքերը:

Սղագրությունը և տեսագրությունը շուտով: