Անցյալ շաբաթ մենք հարցրել էինք, արդյոք կառավարությունը պետք է միջամտի և աջակցի տնտեսական խնդիրների առաջ կանգնած որոշ արդյունաբերական ձեռնարկությունների, օրինակ հանքարդյունաբերությունը:

Հարցմանը մասնակցածներից 26-ը “ոչ” էին պատասխանել: 104-ը ասել էին “այո”: 8 մասնակից դժվարացել է պատասխանել: Այդուհանդերձ մեծամասնությունը կարծում է, որ կառավարության միջամտությունը դրական է:

Մեծամասնության, ինչպես և փոքրամասնության տեսակետը կարելի է տարբեր կերպ մեկնաբանել: “Ոչ” պատասխան. արդյոք դուք “ոչ” եք քվեարկել, քանի որ կարծում եք, որ կառավարությունը չպետք է միջամտի: Թե կարծում եք, որ հատկապես հանքարդյունաբերությունը չպետք է աջակցություն ստանա կառավարությունից:

Կառավարության միջամտությունը կարող է տարբեր կերպ իրականացվել: Մի կողմից` դա որոշակի ոլորտի ձեռնարկությունների ուղղակի սուբսիդավորումն է: Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում գյուղատնտեսությունը զգալի սուբսիդիաներ է ստանում: Կաթ արտադրողները կառավարությունից միջոցներ են ստանում կաթի գինը ցածր և մատչելի պահելու համար: Մյուս կողմից` որոշ ֆերմերների վճարում են արտադրանք չտալու համար, որպեսզի կտրուկ գնանկում տեղի չունենա:

Միջամտությունը սովորաբար պակաս ուղղակի է: Կառավարությունը կարող է սկսել որևէ ոլորտի հարկային բեռը թեթևացնելու ողջունելի որոշումից: Սրանից կշահի ոչ միայն հանքարդյունաբերական ոլորտը, որ Հայաստանի ամենամեծ արտահանման ոլորտն է, այլև գյուղատնտեսությունը, ինչու ոչ, նաև զբոսաշրջությունը և առողջապահությունը: Միջամտության մյուս ձևը, որը լիովին կառավարության լիազորությունների շրջանակում է, ենթակառուցվածքների ստեղծումն է, որևէ կոնկրետ ոլորտին աջակցելու համար. ճանապարհներ, ջրամբարներ, ոռոգման համակարգեր` գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների համար, հանրային հանգստավայրեր, ճանապարհային նշաններ և փողոցային լուսավորություն` զբոսաշրջության ոլորտի համար, էլէկտրակայաններ` բոլոր ոլորտների համար: Այսպիսով այդ ոլորտներն ավելի մրցունակ կդառնան: Վերջապես, կառավարությունը կարող է ուղղակիորեն միջամտել, պարզեցնելով մաքսային և հարկային գործընթացները, այսպիսով աջակցելով բիզնեսին: Պարզ, արագ և կանխատեսելի մաքսային և հարկային համակարգերը նպաստում են բիզնեսի աճին, ինչն իր հերթին ստեղծում է նոր աշխատատեղեր և ավելացնում է հարկատուների թիվը:

Այս հարցման արդյունքը խոսում է այն մասին, որ մենք ցանկություն ունենք վերանայելու, կամ նույնիսկ փոխելու ստեղծված իրավիճակը, որ անկախությունից հետո հանրայինի և մասնավորի միջև խորն անջրպետ ստեղծելու շտապողական քաղաքականության հետևանքն է:

Սեփականաշնորհման հետ մեկտեղ եկավ այն համոզմունքը, որ կառավարությունը պետք է մենակ թողնի բիզնեսին և որ ազատ շուկան չի նշանակում միայն, որ ձեռնարկությունները կառավարությանը չեն պատկանում, դա նաև նշանակում է, որ կառավարությունը և բիզնեսը առանձին են գործում, ելնելով սեփական շահերից, լուծելով սեփական խնդիրները` միմյանցից անկախ:

Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանն անդամակցությունը որոշ չափով իսկապես սահմանափակում է հանրային սեկտորին աջակցելու նպատակով կառավարության միջամտելու հնարավորությունը: Օրինակ, կառավարությունը չի կարող տեղական արտադրողին աջակցելու նպատակով ավելացնել ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքը: Կառավարությունը պետք է սահմանափակի ուղղակի սուբսիդիաները:

Բայց չկա ոչ մի սահմնափակում, որ կխանգարի փոխել կառավարության վերաբերմունքը մասնավոր ոլորտի հանդեպ իր պատասխանատվությունների վերաբերյալ: Կառավարության անվիճելի իրավունքն է, ոչ միայն պարտականությունը, բիզնեսի համար գրավիչ միջավայրի ստեղծումը` վերացնելով անիրատեսական, արհեստական հարկային բեռը, կոռուպցիան և մենաշնորհները, աջակցելով հավասար դաշտի ստեղծմանը:

Այլ խոսքերով` ճգնաժամը կարող է ստիպել մեզ բիզնեսի և կառավարության միջև փոխըմբռնման, ներգրավման և փոխգործակցության վրա հիմնված հարաբերություններ կառուցել, սառը, դասագրքային վայրի կապիտալիզմի փոխարեն, որտեղ մենք հանգրվանեցինք անկախության առաջին տարիներին: Ժամանակն է միջին ճանապարհն ընտրելու, հանրային-մասնավոր գործակցությունը խթանելու, որն ի վերջո կարող է միայն ամրացնել թե հանրային թե մասնավոր ոլորտները: