• An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow

Ազգային անվտանգություն և օտարերկրյա ռազմական բազաներ. հանրային քննարկում և հարցման արդյունքներ

Վերջին երկու տարվա ընթացքում Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության մեջ կտրուկ փոփոխություն տեղի ունեցավ. Հայաստանը միացավ Եվրասիական տնտեսական միությանը, իսկ Եվրամիության հետ շուրջ երեք տարի բանակցված Ասոցացման համաձայնագիրն այդպես էլ չստորագրվեց: Այս գործընթացներն իշխանությունները պայմանավորեցին մեծամասամբ «անվտանգության» նկատառումներով: Ինչպես վկայում են Սիվիլիթաս հիմնադրամի նախորդ հարցման արդյունքները, բնակչության մեծ մասի հիմնավորումները՝ միանալու Մաքսային միությանը (այնուհետև՝ Եվրասիական տնտեսական միությանը), նույնպես ավելի շուտ ելնում են «անվտանգությունից», քան պայմանավորված են տնտեսական գործոններով:

Այդուհանդերձ, հարց է, թե որքանով է համապատասխանում «անվտանգություն» կամ «ազգային անվտանգություն» հասկացության հանրային ընկալումը Հայաստանի Հանրապետության «Ազգային անվտանգության ռազմավարությունում» իշխանությունների ձևակերպած կոնցեպտուալ շրջանակին: Դրանից բխում է նաև այն հարցը, թե որքանով են ազգային անվտանգության հանրային ակնկալիքները համապատասխանում Հայաստանում օտարերկրյա ռազմական զորամիավորումներ տեղակայելու՝ ներկայիս քաղաքականության հետ: Ճշտման ենթակա է ոչ միայն հանրության հանդուժելիության մակարդակը կոնկրետ որևէ երկրի ռազմական զորամիավորումներ տեղակայելու նկատմամբ, այլև ռազմական զորամիավորումների՝ ընդհանրապես: Այդ իմաստով, արժե ուսումնասիրել, թե Հայաստանի հանրությունն ի՞նչ պայմաններով է համաձայն իր տարածքը տրամադրել օտարերկրյա ռազմական զորամիավորումներին, և արդյո՞ք այդ պայմանները համընկնում են նրա ձևակերպած «ազգային անվտանգություն» ապահովելու անհրաժեշտության հետ:

Վերը նշված հարցերը վեր հանելու նպատակով Սիվիլիթաս հիմնադրամը 2015թ. մարտին Հայաստանի բոլոր մարզերի և Երևանի բնակչության շրջանում անցկացրեց հեռախոսային հարցում, որին մասնակցեց ավելի քան 600 բնակիչ: Հարցման նպատակն էր՝ պարզել Հայաստանի բնակչության վերաբերմունքը օտարերկրյա ռազմական զորամիավորումների ներկայության նկատմամբ, վեր հանել այդ վերաբերմունքը պայմանավորող գործոնները, համադրել այդ վերաբերմունքը ազգային անվտանգության՝ նրանց պատկերացումների հետ և, վերջապես, համադրել այդ պատկերացումներն ազգային անվտանգության՝ իշխանությունների կողմից ձևակերպված հայեցակարգային սահմանումների հետ:

Հարցումն ու դրա արդյունքների վերլուծությունն իր առջև նպատակ չի դրել քննել ազգային անվտանգության ռազմավարության բուն փաստաթուղթը (հաստատված 2007թ.), դրա այժմեականությունը, կիրարկման կարգավիճակը, դրանում ամրագրված ներքին ու արտաքին սպառնալիքները և հանրային կարծիքը դրանց մասին, թեև սրանք նույնպես հարցեր են, որոնք արժանի են խորը վերլուծության:

Ազգային անվտանգության և օտարերկրյա ռազմական բազաների նկատմամբ հանրային վերաբերմունքի հարցման արդյունքներն ամբողությամբ հասանելի են այս զեկույցում:

Հարցումն, օրինակ, պարզել է, որ Հայաստանի բնակչության գերակշռող մասի համար (81 տոկոս) ընդունելի չէ, որ երկրի ազգային անվտանգության ապահովմամբ զբաղվի այլ պետություն և/կամ միջազգային կառույց: Հայաստանի ազգային անվտանգության ապահովումը այլ պետությանը և/կամ միջազգային կառույցին վստահած բնակչության մեծամասնությունը որպես այդպիսի երկիր նշել է Ռուսաստանը: Այլ է պատկերը Հայաստանում օտարերկրյա ռազմական զորամիավորումների տեղակայման նկատմամբ հանրային վերաբերմունքի հարցում: Բնակչության 55 տոկոսն ընդունելի է համարում Հայաստանում՝ այլ պետության կամ կառույցի ռազմական բազայի ներկայությունը:

Թեմայի շուրջ Սիվիլիթաս հիմնադրամը կազմակերպել է նաև հանրային քննարկում, որի բանախոսներն են Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի տնօրեն Մանվել Սարգսյանը և Հայ ազգային կոնգրեսի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Կարապետյանը:

 

Հայաստան 2014. Մոլորության տարի

Հրատարակություններ
Սիվիլիթաս հիմնադրամն ուրախ է հայտարարելու իր հերթական՝ 2014-ի տարեկան զեկույցի հրապարակման մասին։ Այս զեկույցը ևս, ինչպես նախորդները, կենտրոնանում է ոչ թե երևույթների ժամանակագրական շարադրման, այլ դրանց խորքային պատճառների վերհանման վրա՝ կանխատեսելով հնարավոր զարգացումներն ու առաջարկելով լուծումներ։

Սիվիլիթաս հիմնադրամի նախորդ վեց զեկույցները կրում էին հետևյալ խորագրերը․

2008-ին՝ «Ճգնաժամ և հնարավորություն»,

2009-ին՝ «Խոստում և իրականություն»,

2010-ին՝ «Անորոշության տարի»,

2011-ին՝ «Առանց պատրանքների»,

2012-ին՝ «Ընտրության տարի»,

2013-ին՝ «Ակնկալիքների և անակնկալների տարի»։

2014-ի զեկույցը կրում է «Մոլորության տարի» խորագիրը։

Մոլորության, որովհետև ամբողջ տարվա ընթացքում կարևորագույն և խնդրահարույց մի շարք որոշումներ առկախվեցին կամ ձևախեղվեցին՝ մոլորության մեջ գցելով ոչ միայն այդ որոշումների ազդեցությունը կրողներին, այլև որոշումներն ընդունողներին։

Տարվա գլխավոր մոլորությունն էր, երբ չորս տարի շարունակ դեպի Եվրոպական Միության ազատ առևտրի գոտի շարժվող Հայաստանը, հանկարծ հայտնվելով Եվրասիական տնտեսական միությունում, սկսեց ինքն իրեն համոզել, որ դա նախապես հաշվարկված և ճիշտ ընտրություն էր։

Մոլորություն էին պնդումները, որ ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, մամուլի ազատության, կոռուպցիայի ընկալման, օրենքի գերակայության, բիզնեսի վարման և միջազգային մի շարք այլ ցուցանիշներով հետնապահ Եվրասիական տնտեսական միության երկրների ակումբն է Հայաստանի ճիշտ ընտրությունը։

Մոլորություն էին պնդումները, որ Հայաստանի անդամակցությունը Եվրասիական տնտեսական միությանը բխում է նաև երկրի անվտանգության շահերից։ Տարվա ընթացքում 1994-ի զինադադարից ի վեր հայ-ադրբեջանական առաջնագծում գրանցված ամենաարյունալի բախումները, Ռուսաստանի կողմից զենքի շարունակվող մատակարարումները Ադրբեջանին և Բաքվի ռազմական ոտնձգությունների հարցում Մոսկվայի քննադատության բացակայությունը ամենևին չհաստատեցին այդ պնդումները։

Մոլորություն էր նաև հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած կենսաթոշակային նոր օրենքը, որը պարտադիր կուտակումներ էր նախատեսում աշխատողների աշխատավարձից։ Հասարակությունում, որտեղ պետական հաստատությունների նկատմամբ վստահության մակարդակը օբյեկտիվորեն ցածր է, մարդիկ չհավատացին մի քանի տասնամյակ անց խոստացվող ապահով ծերությանը։ Բազմամարդ բողոքների և ընդվզման արդյունքում օրենքի կիրարկման կասեցումը և դրա փոփոխումը մոլորության մեջ գցեց ոչ միայն բողոքողներին, այլև նրանց, ում այդ բողոքն ուղղված էր։

ամբողջությամբ

 
ՍԻՎԻԼԻԹԱՍԻ ՆԵՐՍՈՒՄ
Մտորելու փաստեր

Հայաստանում թատրոնների ներկայացումների քանակը (1) և հաճախումներ թատրոններ (2)

(1) (2)
2008 2,364 409,500
2009 2,443 367,800
2010 2,331 394,800
2011 2,707 458,900

Կարծիքներ, աղբյուրներ

Հրատարակություններ
Screen_shot_2011-12-31_at_3.22.34_PM
Մեր ծրագրերը
Գրադարանները որպես քաղաքացիական հասարակության կենտրոններ
Ծրագրի հիմնական նպատակն է աջակցել մի շարք քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հանրային գրադարաններին, որպեսզի նրանք դառնան համայնքային կյանքի կենտրոններ և բնակչությանը մի շարք ծառայություններ մատուցեն:
Գրադարանները որպես քաղաքացիական հասարակության կենտրոններ
Ծրագրի հիմնական նպատակն է աջակցել մի շարք քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հանրային գրադարաններին, որպեսզի նրանք դառնան համայնքային կյանքի կենտրոններ և բնակչությանը մի շարք ծառայություններ մատուցեն:
Հանրային հարցումներ
Նորվեգիայի և Գերմանիայի կառավարությունների աջակցությամբ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամը մի քանի ամիս առաջ սկսեց հանրային հարցումներ անցկացնել Հայաստանի ամբողջ տարածքով։ Հարցումների արդյունքները պարբերաբար հասանելի են լինելու զանգվածային լրատվամիջոցների համար՝ ակնկալիքով, որ դրանք նաև հանրային քննարկումների տեղիք կտան։

ամբողջությամբ

Կիզակետ

 
Civil.am

Հետևեք Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության գործունեությանը civil.am կայքում: Գտեք նոր գործընկերներ, տեղեկացեք համագործակցության հնարավորությունների մասին: Աջակցեք ընթացիկ ծրագրերին և քաջալերեք նոր ծրագրերի ստեղծմանը:
 
Podcast
Սիվիլիթասի բլոգ
Կարդացե՛ք․ տեսակետներ, իրադարձություններ, կարծիքներ։ Այսօր` Ես բանակ չգնացի… Ես ապրում եմ…
Սիվիլիթասն ինտերնետում
Հարևանները միմյանց մասին

Սիվիլիթաս հիմնադրամը, ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության աջակցությամբ (Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի միջոցով), առաջարկում է թուրքական մամուլում տպագրված հոդվածների թարգմանությունները, հետագա երկխոսության և քննարկումների նպատակով: Տպագիր և էլեկտրոնային լրատվամիջոցները կարող են վերատպել այս թարգմանությունները, հղում կատարելով Սիվիլիթաս հիմնադրամին: Բոլոր թարգմանությունները տեղադրված են www.CaucasusNeighbors.com կայքում:
Գյուղի զարգացման ծրագիր
khaghogh
Առողջ քաղաքացիական հասարակությունը պայմանավորված է երկրում ապրող ինքնաբավ ու տնտեսապես ապահով քաղաքացիների առկայությունից: Գյուղատնտեսությունը այն ոլորտն է, որտեղ Հայաստանն ունի որոշակի առավելություն: Այդ պատճառով Սիվիլիթաս հիմնադրամն աջակցում է հայաստանի ֆերմերներին ընտանիք առ ընտանիք, գյուղ առ գյուղ, կայուն աճ և հասանելի շուկաներ ապահովելու համար:

ամբողջությամբ

Սերունդների կենտրոն
gencenter
Սիվիլիթասի “Սերունդների կենտրոնը” համախմբում է ներքին և արտաքին ներուժն ու ցանցերը  Հայաստանի խնդիրներին նոր, այլընտրանքային լուծումներ գտնելու համար: Ի լրումն “Սիվիլիթասի կապերը” նախաձեռնության, որը ներկայացնում է հետաքրքիր մարդկանց կողմից իրականացվող հետաքրքիր ծրագրերի մասին պատմող կարճ տեսագրություններ, Սիվիլիթասը, Նիդեռլանդների կառավարության աջակցությամբ մշակելու է Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպությունների առցանց շտեմարան, լավ ծրագրերի ու մարդկանց միջև գործնական կապեր հաստատելու համար, ինչպես նաև օգնելու ՀԿ-ներին աջակցության այլընտրանքային աղբյուրներ հայտնաբերելու համար: