• An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow

Արտագաղթող գյուղերի սպասումը

Միգրացիոն հետազոտություն
«Պապան Մասկվայա գնացել», թոթովում է Ազատեկ գյուղի բնակիչ փոքրիկ Վահեն: Նա չի կարողանում հիշել, թե երբ է վերջին անգամ տեսել հայրիկին:
Ազատեկը Վայոց Ձորի մարզի գյուղերից մեկն է: Թեպետ մարզն ամենափոքրն է համայնքների և բնակչության թվով, իսկ աղքատության մակարդակի ցուցանիշով ամենացածրն է հանրապետությունում (20.7%՝ ըստ Ազգային վիճակագրական ծառայության «Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը 2013» զեկույցի), սակայն արտագաղթի առումով Վայոց Ձորը շատ ընդհանրություններ ունի մյուս մարզերի հետ: Տղամարդկանց արտագնա աշխատանքը համատարած երևույթ է մարզի գյուղական և քաղաքային համայնքներում, ինչը բնակավայրերը թողնում է կանանց, տարեցների և երեխաների հոգածության ներքո:

Ազատեկում կարող ես ցանկացած դուռ թակել ու լսել արտագնա աշխատողների մասին: Մոտենում եմ գյուղի չգործող մանկապարտեզի հին շենքին, որտեղ այժմ ընտանիքներ են բնակվում: Առաջին իսկ պատահած բնակարանում կանայք ու երեխաներ են: Երեք դուստրերի մայր, 28-ամյա Սոնան պատմում է, որ ամուսինը 2004 թվականից ամեն տարի գնում է Ռուսաստան, որտեղ վարորդ է աշխատում: «Ոչ մի առաջընթաց չկա, նույնն է մնում, ոչ  մի բան չի փոխվում մեր կյանքում: Ամեն տարի ամուսինս գալիս է, ու ասում ենք վերջ, էլ չես գնալու… Եթե առնվազն 150,000 դրամ աշխատավարձ ստանա այստեղ, կարող ենք ապրել: Գյուղից դուրս՝ քաղաք, գնալ չենք ուզում»: Սոնան ասում է, որ երեխաները հայրիկի կարիքը շատ են զգում, կարոտում են, փորձում են մշտապես կապի մեջ լինել:

Ազատեկցի Լորան էլ պատմում է, որ ամուսինն արդեն 11 տարի աշխատում է Սանկտ Պետերբուրգում, որպեսզի հոգա երեք երեխաների կարիքները, որոնք բարձրագույն կրթություն են ստանում Երևանում: «Երբևէ չենք մտածել հեռանալ գյուղից: Երեխաներս քաղաքը չեն սիրում, չեն ուզում քաղաքում մնալ, սիրում են գյուղը, գյուղի նիստուկացը, ամեն ինչը: Բայց եթե ավարտեն ու աշխատանք չգտնեն՝ միգուցե մտածենք բոլորս միասին Պետերբուրգ տեղափոխվելու մասին»:

Զրույցին է միանում Լորայի ընկերուհին. «Եղբայրս 24 տարեկան է, արդեն մի ամիս գնացել է Մոսկվա: Առաջին անգամ է գնացել՝ մեր գյուղից մի ծանոթի օգնությամբ: Ջահել տղա էր, նեղվում էր ամեն անգամ ծնողներից ծխախոտի գումար վերցնել, որոշեց ինքն էլ գնա Ռուսաստան աշխատելու: Շինարարություն են անում: Ուրախ ենք, որ Ռուսաստանը մեր ապրուստն ապահովում է, բայց տխուր ենք, որ մեր ընտանիքները բաժանված է պահում»:

Մարզի մեկ այլ գյուղում՝ Գլաձորում, նույն պատկերն է: Գյուղապետ Անդրանիկ Մարկոսյանն ասում է, որ վերջին քսան տարվա ընթացքում համայնքից արտագաղթողների թիվը շարունակաբար ավելանում է: «Եթե նախկինում 50-60 տղամարդ էր մեկնում, հիմա 400-500-ն են: Մոտ երեսուն ընտանիք ընդհանրապես մեկնել և չի վերադարձել: Կան նաև մայրաքաղաքում  աշխատողներ. համայնքից մոտ հարյուր հոգի աշխատում է Երևանում, գնում-գալիս են, նրանց ընտանիքներն այստեղ են մնում»: Գյուղապետը աշխատանքի խնդիր չի տեսնում, ասում է, որ արտագաղթի պատճառը մարդկանց ծուլությունն է՝ ձգտում են ավելի հեշտ աշխատանքի, քան կարող են անել իրենց հայրենի գյուղում:

ամբողջությամբ

 

Վերադարձող միգրանտներ. Անահիտի պատմությունը

Միգրացիոն հետազոտություն
Մեր շարքի հաջորդ հերոսը՝ Անահիտը, ծնունդով Բաքվից է: 1990-ական թվականների սկզբին՝ հայ-ադրբեջանական հակամարտության ժամանակ, Անահիտն իր դստեր հետ ապաստան է գտնում Հայաստանում: Սակայն տեղափոխվելուց երկու տասնամյակ անց էլ, արդեն ՀՀ քաղաքացու կարգավիճակով, Անահիտի ընտանիքը շարունակում է պայքարել սեփական տանիք ունենալու համար: Անահիտը բնակվում է հանրակացարանում և հույսով սպասում, որ մի օր սեփական բնակարան կունենա:

2010 թվականին Անահիտը որոշում է մեկնել Թուրքիա՝ տան համար գումար վաստակելու: Մեկնում է Ստամբուլ, որտեղ քրոջ դուստրերը, նույնպես ապրուստ վաստակելու համար, արդեն մի քանի տարի աշխատում են որպես տնայնագործներ և խնամակալներ:

«Ինձ տարան «օֆիս», որտեղ մնացի այնքան ժամանակ մինչև ինձանից հարցազրույց վերցրին, հարցրին որտեղից եմ եկել, քանի տարեկան եմ, ինչ կարող եմ անել… Իմ առավելությունն այն էր, որ տիրապետում էի ադրբեջաներենին և, հարմարեցնելով այն թուրքերենին, կարողանում էի հաղորդակցվել թուրքերի հետ: Ինձ աշխատանքի ընդունեցին մի տանը, որտեղ պետք է տնային գործեր անեի՝ մաքրություն, արդուկ, խոհանոց…

Ինձ մուտքի թույլտվություն էին տվել միայն երեք ամսով, բայց ես ժամկետից երկար մնացի: Իհարկե, լավ գիտակցում էի, որ օրենքը խախտում եմ, բայց մնացի, որպեսզի կարողանամ մի փոքր գումար վաստակել թոռներիս օգնելու և ինձ համար մի անկյուն ձեռք բերելու համար»:

Շուրջ երկու տարի աշխատելուց հետո, Անահիտը որոշում է վերադառնալ Հայաստան: Ասում է, որ հիմնական պատճառը կարոտն էր:

«Շատ էի կարոտել, էլ չդիմացա: Գիտեի, որ դեպորտ են անելու, բայց կարոտից աչքիս բան չէր գալիս, մտածում էի կգնամ, էլի հետ կգամ: Բայց հիմա փոշմանել եմ, պետք է դիմանայի: Ցանկանում եմ նորից վերադառնալ Թուրքիա, սակայն չեմ կարող: Պետք է հինգ տարի սպասեմ, մինչև օրենքը թույլ տա նորից մուտք գործել Թուրքիա: Կցանկանայի փորձել Եվրոպա գնալ, բայց դե լեզու չգիտեմ: Ինձ ավելի հարմար է Թուրքիա գնամ, քանի որ լեզվին որոշ չափով տիրապետում եմ:

Ես խնդիրներ չեմ ունեցել Ստամբուլում, հայերի հետ շատ լավ էին վերաբերվում, կոնկրետ այն թուրքերի տանը, որտեղ ես էի աշխատում, շատ լավ էին ինձ վերաբերվում:  Ճիշտ է, ամեն տեղ էլ խտրականություն կա, օրինակ, հայերիս ավելի քիչ են վճարում, քան թուրք աշխատողներին: Ասենք, եթե ես ստանում էի 300 դոլար ամսական աշխատավարձ, թուրք աշխատողը ստանում էր 400:

Ստամբուլում աշխատող հայաստանցիները հիմնականում կանայք են: Տղամարդիկ ավելի քիչ են և աշխատում են որպես որպես կոշկակար, այգեպան, գործարաններում բանվոր: Կանանց համար գործ շատ կա, հիմնականում տնայնագործություն և հիվանդների խնամք: Թուրքերը նախընտրում են աշխատանքի ընդունել հատկապես հայ կանանց, այլ ոչ թե ռուսների, վրացիների, կամ հենց թուրքերի, քանի որ համարում են, որ հայերն ազնիվ են աշխատում, մաքրասեր են և շնորհքով»:

Նյութը պատրաստվել է Սիվիլիթաս հիմնադրամի միգրացիոն հետազոտության շրջանակում, որն իրականացնում է «Բաց հասարակության հիմնադրամների» Երիտասարդ մասնագետների զարգացման ծրագիրը:
 
ՍԻՎԻԼԻԹԱՍԻ ՆԵՐՍՈՒՄ
Մտորելու փաստեր

Հայաստանում թատրոնների ներկայացումների քանակը (1) և հաճախումներ թատրոններ (2)

(1) (2)
2008 2,364 409,500
2009 2,443 367,800
2010 2,331 394,800
2011 2,707 458,900

Կարծիքներ, աղբյուրներ

Հրատարակություններ
Screen_shot_2011-12-31_at_3.22.34_PM
Մեր ծրագրերը
Սահմանամերձ գյուղերի ջրամատակարարման բարեկարգման ծրագիր
Ծրագրի ընդհանուր նպատակը Մեղրիի հեռավոր սահմանամերձ գյուղերում բնակչության ջրամատակարարման բարելավումն է: Ծրագրի հատուկ նպատակն է Ալվանք և Շվանիձոր համայնքներում ստորգետնյա ջրամատակարարման համակարգերի` քահրիզների վերանորոգումն ու վերակառուցումը, ինչպես նաև դրանց հետագա պահպանման համար մասնագետների պատրաստումն ու համայնքների ներգրավումը այդ գործում:
Ծրագրի ընդհանուր նպատակը Մեղրիի հեռավոր սահմանամերձ գյուղերում բնակչության ջրամատակարարման բարելավումն է: Ծրագրի հատուկ նպատակն է Ալվանք և Շվանիձոր համայնքներում ստորգետնյա ջրամատակարարման համակարգերի` քահրիզների վերանորոգումն ու վերակառուցումը, ինչպես նաև դրանց հետագա պահպանման համար մասնագետների պատրաստումն ու համայնքների ներգրավումը այդ գործում:
Հանրային հարցումներ
Նորվեգիայի և Գերմանիայի կառավարությունների աջակցությամբ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամը մի քանի ամիս առաջ սկսեց հանրային հարցումներ անցկացնել Հայաստանի ամբողջ տարածքով։ Հարցումների արդյունքները պարբերաբար հասանելի են լինելու զանգվածային լրատվամիջոցների համար՝ ակնկալիքով, որ դրանք նաև հանրային քննարկումների տեղիք կտան։

ամբողջությամբ

Կիզակետ

 
Civil.am

Հետևեք Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության գործունեությանը civil.am կայքում: Գտեք նոր գործընկերներ, տեղեկացեք համագործակցության հնարավորությունների մասին: Աջակցեք ընթացիկ ծրագրերին և քաջալերեք նոր ծրագրերի ստեղծմանը:
 
Podcast
Սիվիլիթասի բլոգ
Կարդացե՛ք․ տեսակետներ, իրադարձություններ, կարծիքներ։ Այսօր` Ես բանակ չգնացի… Ես ապրում եմ…
Սիվիլիթասն ինտերնետում
Հարևանները միմյանց մասին

Սիվիլիթաս հիմնադրամը, ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության աջակցությամբ (Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի միջոցով), առաջարկում է թուրքական մամուլում տպագրված հոդվածների թարգմանությունները, հետագա երկխոսության և քննարկումների նպատակով: Տպագիր և էլեկտրոնային լրատվամիջոցները կարող են վերատպել այս թարգմանությունները, հղում կատարելով Սիվիլիթաս հիմնադրամին: Բոլոր թարգմանությունները տեղադրված են www.CaucasusNeighbors.com կայքում:
Գյուղի զարգացման ծրագիր
khaghogh
Առողջ քաղաքացիական հասարակությունը պայմանավորված է երկրում ապրող ինքնաբավ ու տնտեսապես ապահով քաղաքացիների առկայությունից: Գյուղատնտեսությունը այն ոլորտն է, որտեղ Հայաստանն ունի որոշակի առավելություն: Այդ պատճառով Սիվիլիթաս հիմնադրամն աջակցում է հայաստանի ֆերմերներին ընտանիք առ ընտանիք, գյուղ առ գյուղ, կայուն աճ և հասանելի շուկաներ ապահովելու համար:

ամբողջությամբ

Սերունդների կենտրոն
gencenter
Սիվիլիթասի “Սերունդների կենտրոնը” համախմբում է ներքին և արտաքին ներուժն ու ցանցերը  Հայաստանի խնդիրներին նոր, այլընտրանքային լուծումներ գտնելու համար: Ի լրումն “Սիվիլիթասի կապերը” նախաձեռնության, որը ներկայացնում է հետաքրքիր մարդկանց կողմից իրականացվող հետաքրքիր ծրագրերի մասին պատմող կարճ տեսագրություններ, Սիվիլիթասը, Նիդեռլանդների կառավարության աջակցությամբ մշակելու է Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպությունների առցանց շտեմարան, լավ ծրագրերի ու մարդկանց միջև գործնական կապեր հաստատելու համար, ինչպես նաև օգնելու ՀԿ-ներին աջակցության այլընտրանքային աղբյուրներ հայտնաբերելու համար: