Նոր մեկնարկ Կովկասում
| Վերլուծություն / Կովկաս |
Արդյո՞ք Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և Թուրքիայի զորեղ բանակի միջև տիրող հակամարտությունը կբարդացնի և կհետաձգի բազում տարիների ընթացքում այդ երկրի քաղաքականության ամենահամարձակ նախաձեռնությունը` հայերի և քրդերի հետ եղած տասնամյակների լարվածությունը մեղմելու փորձը:
Թուրքիայի բանակի դերի վերասահմանումը կենսական նշանակություն ունի, սակայն եթե երկիրը չկարողանա հետևողական գտնվել հայկական և քրդական խնդիրների լուծման հարցում, ապա կվատթարանա երկրի ներքին իրադրությունը, կսրվեն Թուրքիայի հարաբերություները հայերի և քրդերի հետ, ինչպես նաև կաճի գոյություն ունեցող լարվածությունը Կովկասում: Տարածաշրջանում առկա մի քանի թեժ օջախներից, որոնց թվում է Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև հակամարտությունը Հարավային Օսեթիայի և Աբխազիայի շուրջ, հայերի և Ադրբեջանի միջև լարվածությունը Ղարաբաղի շուրջ, ամենավտանգավորներից է:
Ռուսաստանի և Վրաստանի հակամարտության դեպքում, մի կողմի անհամեմատելի մեծությունը, կշիռն ու ուժը բավարար են, որպեսզի հետ պահեն ուժային գործողությունների դիմելու փորձի կրկնությունից: Այդ հարցում նաև չկան իրադրությունը բարդացնող, խճողված դաշինքներ: Վրաստանը ՆԱՏՕ-ի անդամ չէ, և Միացյալ Նահանգներն ակնհայտորեն Ռուսաստանի հետ պատերազմի չի գնա Վրաստանի համար:
Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունն ավելի խճճված է: Երկու փոքր նախկին խորհրդային հանրապետությունների միջև պայքարից այն վերածվել է Հայաստան-Թուրքիա-Ադրբեջան եռանկյունու մի մաս: Այդ եռանկյունին անմիջական արդյունքն է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև կարգավորման գործընթացի, որը սկիզբ առավ երկու երկրների նախագահների հանդիպումից ֆուտբոլային խաղին:
Այդ գործընթացի առանցքն այսօր դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու վերաբերյալ արձանագրություններն են, որ ստորագրվել են երկու երկների կառավարությունների կողմից, բայց չեն վավերացվել խորհրդարաններում: Գործընթացի ավարտն ուղղակիորեն և անուղղակիորեն կախված է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացից:
Լեռնային Ղարաբաղ` «ննջող հակամարտություն»
Երեքշաբթի, 09 Մարտ 2010 |
Թոմաս դե Վաալ. առաջիկայում պատերազմի հավանականությունը մեծ չէ
Բրիտանացի գրող և լրագրող Թոմաս դե Վաալը կարծում է, որ Կովկասում հակամարտությունները ոչ թե “սառեցված” են, այլ` “ննջող”: Մարտի 9-ին Սիվիլիթաս հիմնադրամի կազմակերպած «Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորում. իրականն ու անիրականը» թեմայով քննարկման ընթացքում դե Վաալը, ով Երևան էր ժամանել Բաքվից, մոտ ապագայում քիչ հավանական համարեց նոր պատերազմի հավանականությունը Լեռնային Ղարաբաղում:
“Վրաստանի դեպքում մենք բոլորս տեսանք, թե ինչպիսի աղետ բերեց օգոստոսյան պատերազմը: Չեմ կարծում, որ Ադրբեջանը նոր պատերազմ սկսի, չնայած, որ նա ավելացնում է իր սպառազինությունները: Իր հերթին, Հայաստանն էլ ուժեղացնում է պաշտպանական հնարավորությունները”,- ասաց նա:
Անդրադառնալով պատերազմական քարոզչությանն ու ռազմական հռետորությանը, դե Վաալը նշեց. “Ադրբեջանը վիրավորված ազգ է, խոցված է: Լեռնային Ղարաբաղը մի կողմ, բայց այդ մարդիկ` ադրբեջանցիները, իրոք խոցված են: Հայկական զորքը կանգնած է Աղդամում, Ֆիզուլիում, այդ տարածքները հայկական չեն”:
Թոմաս դե Վաալը ղարաբաղյան կարգավորման իր տեսակետն այսպես ներկայացրեց. ղարաբաղահայությունը անկախություն է ուզում, Ադրբեջանը` տարածքային ամբողջականություն, այսպիսով` այս երկու դիրքորոշումները անհամադրելի են, փոխբացառող: Բրիտանացի հեղինակը կարծում է, որ եթե Լեռնային Ղարաբաղի հայերը լիարժեք կառավարում, լիարժեք անվտանգություն ստանան, ապա նրանց համար դա կլինի ոչ թե զիջում, այլ` հաղթանակ:
Թոմաս դե Վաալն ընդգծեց, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը կարգավորելու Հայաստանի ու Ադրբեջանի նախագահների ջանքերը բավարար չեն հաջողության հասնելու համար: “Աթոռն ունենում է չորս ոտք, մինչդեռ խաղաղության գործընթացն այսօր ունի միայն երկու ոտք. բանակցություններ հիմնարար սկզբունքների փաստաթղթի շուրջ և հրադադարի ռեժիմի պահպանում շփման գծում, ընդ որում` այս երկրորդ ոտքը բավական երերուն է”:
Քննարկման վերջում ներկաներին` դիվանագետներ, քաղաքական-հասարակական գործիչներ, փորձագետներ, լրագրողներ, ուսանողներ, հնարավորություն տրվեց հարցեր ուղղել օրվա բանախոսին: Քննարկումը վարում էր Սիվիլիթաս հիմնադրամի տնօրեն Սալփի Ղազարյանը:
Թոմաս դե Վաալ. առաջիկայում պատերազմի հավանականությունը մեծ չէԲրիտանացի գրող և լրագրող Թոմաս դե Վաալը կարծում է, որ Կովկասում հակամարտությունները ոչ թե “սառեցված” են, այլ` “ննջող”: Մարտի 9-ին Սիվիլիթաս հիմնադրամի կազմակերպած «Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորում. իրականն ու անիրականը» թեմայով քննարկման ընթացքում դե Վաալը, ով Երևան էր ժամանել Բաքվից, մոտ ապագայում քիչ հավանական համարեց նոր պատերազմի հավանականությունը Լեռնային Ղարաբաղում: “Վրաստանի դեպքում մենք բոլորս տեսանք, թե ինչպիսի աղետ բերեց օգոստոսյան պատերազմը: Չեմ կարծում, որ Ադրբեջանը նոր պատերազմ սկսի, չնայած, որ նա ավելացնում է իր սպառազինությունները: Իր հերթին, Հայաստանն էլ ուժեղացնում է պաշտպանական հնարավորությունները”,- ասաց նա: Քննարկումը վարող Սիվիլիթաս հիմնադրամի տնօրեն Սալփի Ղազարյանը հիշեցրեց, որ 1998 թվականից ի վեր Հայաստանը “այո” է ասել միջնորդների ներկայացրած բոլոր փաստաթղթին, իսկ Ադրբեջանը` “ոչ”: Վերջին` Սոչիի առաջարկները, ընդունելի են Ադրբեջանի համար, մինչդեռ հայկական կողմը հակված չէ “այո” ասել այդ փաստաթղթին, իսկ անցած տարվա հոկտեմբերից նախագահ Սերժ Սարգսյանը պնդում է, որ հակամարտության կողմերն անգամ մոտ չեն համաձայնագրին: Թոմաս դե Վաալը բացատրեց, որ այսօր սեղանին դրված փաստաթուղթը պարունակում է “երկիմաստություն”, հատկապես կարգավիճակի հարցում մտցված բավականաչափ փոփոխություններն արդեն բավարարում են Ադրբեջանին: |
Արցախյան օրագիր. կանաչ ու սև
Շաբաթ, 27 Փետրվար 2010 |
Փետրվարի 26-ին Երևանի Ուրբաթ ակումբում կայացավ լրագրող, Սիվիլիթաս հիմնադրամի վերլուծաբան Թաթուլ Հակոբյանի Արցախյան օրագիր. կանաչ ու սև գրքի ռուսերեն հրատարակության շնորհանդեսը: Գիրքը հայերենով հրատարակվել էր 2008-ին: Այն Թաթուլ Հակոբյանի լրագրողական աշխատանքի` ղարաբաղյան հակամարտության պատմության սեփական աչքերով տեսած դրվագների, ինչպես նաև հարցազրույցների, հոդվածների մարդկային պատմությունների համադրում է: Ռուսերեն հրատարակությունը 2008-ի հայերեն հրատարակության լրացված տարբերակն է: Առաջիկայում լույս կընծայվեն նաև գրքի անգլերեն և արևմտահայերեն տարբերակները: Բացման խոսքում Թաթուլ Հակոբյանը խոսելով գրքի վերնագրի մասին, տեղեկացրեց, որ վերնագրի հեղինակը ռեժիսոր Տիգրան Խզմալյանն է: Նա էր, որ ղարաբաղյան պատերազմի վերաբերյալ իր տպավորությունը պատկերավոր ներկայացրել է որպես կանաչի (զինվորական հագուստի գույնի) և սևի (զոհվածների մայրերի, կանանց ու քույրերի հագուստի գույնի) համադրություն: Տիգրան Խզմալյանը իր խոսքում շնորհակալություն հայտնեց Թաթուլին այս բարդ աշխատանքի` հիշեղությունների, պատմությունների, փաստերի հավաքագրման ու անաչառ ներկայացման համար և խոսեց այն մասին, որ բոլորիս ցանկությունն է, որ Ղարաբաղում պակասի սևը իսկ կանաչը մնա միայն որպես խոտի և տերևի գույն: |
Մեր նախորդ հարցումն էր՝ հավատում եք, որ մեկ իրական ժողովրդավարական ընտրություն, որի արդյունքում գործող իշխանությունը պարտվում է, կարող է փոխել երկիրը: Կարծիքները գրեթե կիսվել են: Հարցման մասնակիցների 53 տոկոսը կարծում է, որ նման ընտրություները կարող են դրական փոփոխություն բերել երկրին, 43 տոկոսը կարծում է, որ չեն կարող: Մոտ 4 տոկոսը դժվարանում է պատասխանել:
|
Հասարակական կազմակերպությունների շտեմարանի ստեղծում
Ծրագրի նպատակն է աջակցել հասարակական կազմակերպություններին իրենց գործունեությունն ավելի տեսանելի դարձնելու և աղբյուրների համախմբման և արդյունավետ օգտագործման հարցում` ստեղծելով, զարգացնելով և պահպանելով հանրության համար մատչելի շտեմարան, որտեղ գրանցված կլինեն Հայաստանի բոլոր ակտիվ հասարակական կազմակերպությունները, հիմնադրամները, ասոցիացիաները և միջազգային հասարակական կազմակերպությունները, որոնք գործում են Հայաստանում:
Հասարակական կազմակերպությունների շտեմարանի ստեղծում
Ծրագրի նպատակն է աջակցել հասարակական կազմակերպություններին իրենց գործունեությունն ավելի տեսանելի դարձնելու և աղբյուրների համախմբման և արդյունավետ օգտագործման հարցում` ստեղծելով, զարգացնելով և պահպանելով հանրության համար մատչելի շտեմարան, որտեղ գրանցված կլինեն Հայաստանի բոլոր ակտիվ հասարակական կազմակերպությունները, հիմնադրամները, ասոցիացիաները և միջազգային հասարակական կազմակերպությունները, որոնք գործում են Հայաստանում:
|
Նաիրա Մելքումյանն աշխատում է «Այբենգիր» կազմակերպության հետ, որը հայ երեխաներին ներկայացնում է ժամանակակից համաշխարհային գրականությունը և հանրագիտարանները՝ նպատակ ունենալով նրանց մոտ զարգացնել որոշակի հմտություններ և տալ այնպիսի գիտելիքներ, որոնք անհրաժեշտ են նրանց` այսօրվա արագ փոխակերպվող աշխարհին ինտեգրվելու համար:
Վարդան Օսկանյանի հարցազրույցը Գալա հեռուստաընկերությանը
